De zomervakantie is (bijna) voorbij, maar in de Alpen begint misschien wel een van de mooiste periodes van het jaar. September brengt vaak rustigere wandelpaden, zachter licht en aangename temperaturen, terwijl op sommige plekken de eerste herfstkleuren voorzichtig verschijnen. Tel daar traditionele dorpsfeesten, heldere berglucht en soms zelfs een eerste wit laagje op de hoogste toppen bij op en je begrijpt waarom wij in september graag naar de bergen gaan. Deze negen plekken zijn dan misschien wel op hun mooist.
De Dolomieten zijn eigenlijk altijd indrukwekkend, maar in september krijgen de grillige bergwanden iets extra's. De zon staat lager dan midden in de zomer en vooral aan het einde van de dag kleuren toppen als de Sassolungo, Sella en de Geisler soms roze, oranje en rood. Dat verschijnsel wordt ook wel Enrosadira genoemd.
Rond Val Gardena en de Seiser Alm kun je in september bovendien nog uitstekend wandelen. De grote zomerdrukte neemt langzaam af, terwijl veel wandelmogelijkheden nog beschikbaar zijn. Vooral een wandeling aan het einde van de middag is prachtig. Vanuit bijvoorbeeld Seceda kijk je uit over de opvallende Geisler-toppen, terwijl vanaf de Seiser Alm de Sassolungo en Sassopiatto de horizon domineren.
Vanaf half september staan in Zuid-Tirol bovendien speciale zonsondergangswandelingen in het teken van het beroemde avondlicht op de Dolomieten gepland.
Zwemmen in een bergmeer en tegelijkertijd uitkijken op drieduizenders: in Zell am See-Kaprun liggen verschillende Alpenlandschappen opvallend dicht bij elkaar. Juist dat contrast maakt de regio in september bijzonder.
Aan het begin van de maand kan het rond de Zeller See nog heerlijk nazomers aanvoelen, terwijl je op de Kitzsteinhorn veel dichter bij de wereld van rotsen en gletsjers komt. De Schmittenhöhe is een mooie bestemming voor een wandeling met uitzicht op het meer en de omliggende bergen.
Later in september beginnen de eerste bomen langzaam van kleur te veranderen. Volgens de regio zelf begint de verkleuring doorgaans rond het midden van september en volgt de echte kleurenpiek pas in oktober. Verwacht begin september dus geen volledig goudgeel landschap, maar juist die overgang van zomer naar herfst maakt deze periode interessant.
Het Engadin in Zwitserland staat bekend om zijn hoge ligging, bergmeren en uitgestrekte lariksbossen. Vooral in de herfst worden die lariksen beroemd: voordat de naalden vallen, kleuren hele hellingen goudgeel.
Voor het allerfelste goud is oktober doorgaans interessanter, maar juist vanaf later in september begint de overgang zichtbaar te worden. Combineer dat met diepblauwe meren als de Silsersee en Silvaplanersee, het open landschap rond St. Moritz en Pontresina en de hoge bergtoppen rondom het dal en je hebt een landschap dat bijna gemaakt lijkt voor fotografie.
Een mooie wandeling loopt bijvoorbeeld door de bossen tussen Surlej en Pontresina. Wie later in september komt, kan bovendien in de omgeving van het Zwitsers Nationaal Park de bronsttijd van edelherten meemaken.
Eén blik op de Grote Aletschgletsjer en je begrijpt waarom dit landschap tot de bekendste natuurgebieden van Zwitserland behoort. Vanaf uitzichtpunten bij onder andere Bettmerhorn, Eggishorn en Moosfluh kronkelt de enorme ijsmassa tussen de bergen door.
In september is wandelen hier extra aantrekkelijk. Vanuit autovrije bergdorpen als Riederalp, Bettmeralp en Fiescheralp kun je tal van wandelingen maken met uitzicht op de gletsjer en de omliggende vierduizenders.
Ook het Aletschwald is interessant. In dit beschermde bos groeien oude alpendennen en lariksen en verandert de natuur langzaam richting herfst. In september en oktober worden er zelfs speciale begeleide herfstwandelingen door het Aletschwald georganiseerd.
De Königssee behoort tot de bekendste bergmeren van Duitsland. Het lange, smalle meer ligt tussen de steile bergwanden van het Nationaalpark Berchtesgaden, met de Watzmann als beroemdste blikvanger.
In de zomer kan het bij de aanlegsteigers behoorlijk levendig zijn. September voelt anders. Stap op de boot richting St. Bartholomä en zodra je verder van de aanlegplaats wandelt, wordt het landschap snel rustiger. De combinatie van donker water, steile rotswanden en het eerste warmere herfstlicht levert prachtige beelden op.
Ook rondom Jenner, Ramsau en Hintersee zijn volop wandelmogelijkheden. Alleen al in het Nationaalpark Berchtesgaden ligt ongeveer 230 kilometer aan gemarkeerde wandelpaden.
Het Montafon is zo'n bergdal waar je de overgang tussen de seizoenen goed merkt. Hoog boven het dal liggen de kale toppen van de Silvretta en de Rätikon, terwijl lager de bossen langzaam hun herfstkleuren krijgen.
Begin september voelt het vaak nog als nazomer. Naarmate de maand vordert worden de dagen korter, de lucht frisser en het landschap kleurrijker. Juist voor wandelaars is dat aantrekkelijk. Een wandeling hoeft daarbij niet altijd met een berglift te beginnen: verspreid door het dal liggen genoeg routes die rechtstreeks vanuit de dorpen of het dal starten.
Een mooie herfsttocht voert bijvoorbeeld vanaf de Kristberg richting het Muttjöchle. De VVV noemt september en oktober specifiek als geschikte maanden voor deze wandeling.
Weinig Alpendalen bieden zulke grote hoogteverschillen als het Ötztal. Bij de ingang van het dal liggen groene hellingen en bossen, terwijl rondom Sölden, Obergurgl en Vent drieduizenders en gletsjers het landschap bepalen.
Dat maakt september hier bijzonder. Lager in het dal kan het nog zacht en bijna zomers zijn, terwijl het hoog in de bergen al duidelijk frisser wordt. Op heldere dagen levert dat vaak spectaculaire vergezichten op.
Voor wandelaars blijft er in de herfst veel mogelijk. Het Ötztal zelf noemt zowel panoramawandelingen als verschillende bergtochten als opties in deze periode. Houd er wel rekening mee dat het weer in september sneller kan omslaan en dat hogerop al vroeg sneeuw kan vallen. Controleer daarom altijd de omstandigheden en openingstijden voordat je vertrekt.
Chamonix aan de voet van de Mont Blanc trekt in juli en augustus bezoekers uit de hele wereld. Dat verandert zodra september begint. Het blijft een populaire bestemming, maar de sfeer wordt geleidelijk rustiger en de bergen krijgen door de lagere zonnestand een ander karakter.
Vooral wandelingen met uitzicht op het Mont Blancmassief zijn prachtig. Denk aan routes aan de kant van de Aiguilles Rouges, waar je vanaf verschillende plekken recht tegenover de gletsjers en toppen van het massief wandelt.
De regio promoot de herfst nadrukkelijk als wandelperiode, met routes van eenvoudige wandelingen tot uitdagende bergtochten. Houd in september wel extra goed rekening met de openingstijden van bergliften: na het zomerseizoen schakelen sommige verbindingen over op een beperkter programma of sluiten tijdelijk.
Voor onze laatste tip gaan we naar Osttirol. Matrei ligt midden tussen hoge bergen en vormt een mooie uitvalsbasis voor het Nationaalpark Hohe Tauern. In de omgeving liggen onder andere de Großvenediger en tal van andere drieduizenders.
Juist in september krijgt het landschap hier steeds meer karakter. De zon staat lager, op sommige dagen hangt 's morgens mist in de dalen en hogerop schijnt de zon al op de toppen. Later in de maand beginnen de lariksen en andere bomen langzaam richting herfstkleur te gaan.
Osttirol omschrijft de herfst rond Matrei zelf als een periode van goud licht, heldere lucht en langzaam verkleurende natuur. Je hoeft bovendien niet meteen een zware bergtocht te maken: vanuit het dorp starten ook verschillende kortere wandelingen.
Het mooie van september is dat je vooraf nooit helemaal weet welk seizoen je aantreft. Op een zonnige middag kan het op een terras nog zomers warm zijn, terwijl een frisse ochtend of een wit laagje op de hoogste toppen je eraan herinnert dat de herfst eraan komt.
Daar zit meteen ook de belangrijkste waarschuwing. De dagen worden korter en het weer in de bergen kan snel omslaan. Controleer voor vertrek daarom altijd het actuele bergweer, de toestand van wandelpaden en de openingstijden van liften en berghutten. Neem bovendien voldoende warme kleding mee, ook wanneer het beneden in het dal aangenaam warm is.
Maar juist die overgang maakt september zo mooi. De grootste zomerdrukte ligt achter je, de echte herfst moet op veel plekken nog beginnen en de bergen laten zich elke dag weer anders zien.
Veelgestelde vragen over de Alpen in september
Thijs is een bergliefhebber op twee wielen. Hij komt van jongs af aan in de bergen om te wielrennen, wandelen en skiën. Bij menig cyclo stond hij aan de start en inmiddels hangt er regelmatig een fietskar achter zijn racefiets met daarin zijn twee dochters. Thijs is al jarenlang betrokken bij Indebergen en expert op het gebied van wielrennen in de bergen.
