Met de trein door de bergen reizen betekent soms klimmen tot boven de 3000 meter en soms langzaam door een smal dal rijden waar nauwelijks ruimte is voor een spoorlijn. Verspreid over de Alpen, het Zwarte Woud en de Franse Voor-Alpen liggen bijzondere treinroutes die opvallen door hun landschap, hoogte of technische constructies. We zetten tien bergtreinen en spoorlijnen in Oostenrijk, Zwitserland, Italië, Frankrijk en Duitsland op een rij en vertellen wat je onderweg kunt verwachten
Niet iedere spoorlijn in dit overzicht is hetzelfde. De Bernina Express is vooral interessant als langere panoramische treinreis, terwijl de Gornergratbahn en Jungfraubahn echte bergtreinen zijn die in korte tijd veel hoogte winnen.
De Wälderbähnle en Ötscherland-Express draaien juist om historische treinen en spoorweggeschiedenis. De Centovallibahn, Schwarzwaldbahn, Arlbergbahn en Mittenwaldbahn zijn reguliere spoorlijnen die je gemakkelijk kunt combineren met een vakantie in de regio.
De Schwarzwaldbahn verbindt Karlsruhe met Konstanz aan de Bodensee. Vooral het gedeelte tussen Offenburg en het hoger gelegen deel van het Zwarte Woud is interessant. De trein rijdt via het Kinzigtal langs plaatsen als Hausach, Hornberg, Triberg en St. Georgen.
Om het hoogteverschil in het bergachtige terrein te overwinnen, slingert het spoor door 39 tunnels en twee grote keerlussen. Daardoor wint de trein geleidelijk hoogte zonder tandradtechniek.
Wie meer van het Zwarte Woud wil zien, kan onderweg uitstappen. Triberg en Hornberg zijn bijvoorbeeld goede vertrekpunten voor een wandeling. In de herfst is de rit extra mooi wanneer de bossen langs het spoor verkleuren.
Vanuit Zermatt rijdt de Gornergratbahn rechtstreeks de bergen in. De tandradtrein overbrugt ruim 1400 hoogtemeters en bereikt na ongeveer een half uur het bergstation op 3089 meter.
Onderweg verandert het landschap snel. De bebouwing van Zermatt maakt plaats voor bossen en daarna voor open hoogalpien terrein. De Matterhorn komt tijdens de rit steeds opnieuw in beeld en vanaf de Gornergrat kijk je onder andere uit over de Gornergletsjer en het Monte Rosa-massief.
Onderweg liggen meerdere stations, waaronder Findelbach, Riffelalp, Riffelberg en Rotenboden. Daardoor kun je de treinrit goed combineren met wandelen. Een populaire optie is om omhoog te reizen en een deel van de terugweg te voet af te leggen.
De Arlbergbahn verbindt Innsbruck in Tirol met Bludenz in Vorarlberg en behoort tot de belangrijkste oost-westverbindingen door de Oostenrijkse Alpen. Tussen beide plaatsen rijdt de trein door het Inntal, Stanzertal en Klostertal.
Vooral het traject rond Landeck, St. Anton am Arlberg en de Arlbergpas laat goed zien hoe lastig het terrein hier is. Tunnels, bruggen en steile berghellingen volgen elkaar op.
Een voordeel is dat de Arlbergbahn gewoon deel uitmaakt van het reguliere spoorwegnet. Je hoeft dus geen speciale panoramatrein te boeken om van het landschap te genieten. Ook wanneer je per trein naar Tirol of Vorarlberg reist, kun je deze route vanzelf onderdeel van je vakantie maken.
De Bernina Express behoort tot de bekendste treinroutes door de Alpen. Het traject volgt de Albula- en Berninalijn van de Rhätische Bahn en voert langs hoge bergpassen, gletsjers, meren en indrukwekkende spoorconstructies.
Onderweg passeert de trein onder andere het Landwasserviaduct, Lago Bianco, Alp Grüm en het ronde viaduct van Brusio. Vooral de overgang van de Berninapas naar Tirano is bijzonder. Binnen enkele uren verandert het landschap van hoogalpien terrein met sneeuw en gletsjers naar een veel zachter, bijna mediterraan landschap.
Wie met de officiële Bernina Express in een panoramarijtuig reist, moet rekening houden met reserveringsvoorwaarden. Je kunt dezelfde spoorlijn ook met regionale treinen rijden. Die zijn vooral handig wanneer je onderweg wilt uitstappen voor een wandeling of tussenstop.
De Train des Pignes laat een heel andere kant van de bergen zien. Vanuit Nice rijdt de smalspoorlijn landinwaarts langs de rivier de Var richting de Franse Voor-Alpen en de Haute-Provence.
De omgeving verandert onderweg voortdurend. Rond Nice overheerst nog het mediterrane landschap, maar verder landinwaarts worden de dalen smaller en de bergen hoger. De route voert onder andere langs Entrevaux, Annot en St-André-les-Alpes.
Voor de volledige rit moet je meerdere uren uittrekken. Controleer vooraf altijd de actuele dienstregeling, omdat werkzaamheden of aanpassingen aan het traject invloed kunnen hebben op de verbinding.
Het Wälderbähnle in het Bregenzerwald is een stuk korter dan de meeste andere treinroutes in dit overzicht. Juist het historische karakter maakt de rit bijzonder. Stoom- en diesellocomotieven rijden over een bewaard gebleven gedeelte van de voormalige Bregenzerwaldbahn.
De trein rijdt tussen Bezau en Schwarzenberg door het groene landschap van Vorarlberg. Omdat het traject slechts enkele kilometers lang is, kun je de rit gemakkelijk combineren met andere activiteiten in het Bregenzerwald.
De Wälderbähnle rijdt niet dagelijks. Er zijn vaste rijdagen en daarnaast speciale ritten. Bekijk daarom voor vertrek de actuele dienstregeling.
De Karwendelbahn, ook wel Mittenwaldbahn genoemd, klimt vanuit Innsbruck snel omhoog richting het Seefelder Plateau. Vooral het gedeelte tussen Innsbruck en Seefeld is indrukwekkend.
De spoorlijn loopt langs steile rotswanden en over bruggen en viaducten. Bij de Schlossbachgraben rijdt de trein bijvoorbeeld hoog boven een diepe kloof. Vanuit de trein krijg je bovendien regelmatig uitzicht over het Inntal en de omliggende bergmassieven.
Omdat het een reguliere regionale treinverbinding is, kun je onderweg gemakkelijk uitstappen. Daarmee is de route geschikt voor een dagtocht vanuit Innsbruck, Seefeld, Mittenwald of Garmisch-Partenkirchen.
De Jungfraubahn eindigt op 3454 meter hoogte bij het Jungfraujoch. Daarmee ligt hier het hoogstgelegen treinstation van Europa.
Het grootste gedeelte van de spoorlijn loopt door tunnels in de Eiger en Mönch. Daardoor zie je tijdens het laatste deel van de rit relatief weinig van het landschap, maar het eindpunt maakt dat ruimschoots goed. Boven stap je uit midden in het hooggebergte, tussen vierduizenders, sneeuwvelden en de Aletschgletsjer.
Veel bezoekers reizen via Grindelwald Terminal en nemen daar de Eiger Express naar Eigergletscher. Vanaf daar gaat de reis met de Jungfraubahn verder.
Ook in de zomer kunnen de temperaturen op het Jungfraujoch laag zijn. Neem daarom warme kleding en stevige schoenen mee. Voor drukke periodes is het verstandig om vooraf te controleren of een zitplaatsreservering wordt geadviseerd of verplicht is.
De Ötscherland-Express rijdt over een historisch gedeelte van de Ybbstalbahn in Niederösterreich. Het smalspoor slingert door het berglandschap rond Gaming en Lunz am See en passeert onderweg scherpe bochten, rotspassages en oude viaducten.
Met een maximale helling van ongeveer 31% moet de trein behoorlijk klimmen. De snelheid ligt laag, maar juist daardoor krijg je alle tijd om het landschap en de historische spoorconstructies te bekijken.
De museumtrein rijdt alleen op geselecteerde dagen en het traject kan door onderhoud verschillen. Controleer daarom vooraf tot welk station de trein rijdt.
De Centovallibahn verbindt Locarno aan het Lago Maggiore met Domodossola in Italië. De naam verwijst naar de vele zijdalen in het gebied waar de spoorlijn doorheen loopt. Over slechts 52 kilometer passeert de trein 83 bruggen en 31 tunnels. Onderweg zie je beboste berghellingen, diepe kloven, watervallen en kleine dorpen.
Omdat de trein onderdeel is van het reguliere openbaar vervoer kun je onderweg uitstappen. Intragna is bijvoorbeeld een interessante tussenstop. Vanuit Domodossola kun je verder reizen over het Italiaanse of Zwitserse spoorwegnet.
In de herfst is de route extra mooi vanwege de verkleurende loofbossen in de Centovalli en Valle Vigezzo.
Veelgestelde vragen over treinreizen door de bergen
Joris houdt van actie en avontuur. Zowel in de zomer als winter is hij veel in de bergen te vinden om te skiën, mountainbiken, klimmen of te hiken. Noem een willekeurige plaats in de Alpen en Joris is er geweest, of weet er in ieder geval veel van.
