De Alpen zijn prachtig in ieder seizoen, maar in oktober verandert het landschap soms bijna van dag tot dag. Bossen kleuren geel, oranje en rood, lariksen worden goud en op de hoogste toppen kan ondertussen al de eerste sneeuw liggen. Maar wanneer moet je precies naar de Alpen als je die herfstkleuren op hun mooist wilt zien? Eén exacte datum is er niet, al is de kans in oktober veruit het grootst.
Wie speciaal voor de herfstkleuren naar de Alpen reist, kan grofweg de periode van begin tot eind oktober aanhouden. In september zijn de eerste veranderingen vaak al zichtbaar, terwijl het landschap gedurende oktober steeds meer verkleurt. In sommige gebieden blijft de kleurenpracht tot begin november aanwezig.
Het hoogtepunt verschilt echter sterk van jaar tot jaar. Temperatuur, nachtvorst, zon, regen en wind hebben allemaal invloed op het tempo waarin bladeren en naalden verkleuren en uiteindelijk vallen. Dat verschil kan behoorlijk groot zijn. In het Oberengadin kleuren de lariksen normaal gesproken rond half oktober op hun mooist, maar volgens Engadin Tourismus werd het hoogtepunt in St. Moritz in 2007 al op 6 oktober bereikt en in 2020 pas op 24 oktober.
Eind september begint het landschap langzaam van kleur te veranderen, maar vooral in oktober komt de herfst echt op gang. In Zuid-Tirol kleuren in deze maand wijngaarden, loofbossen en lariksen geel, rood en bruin. Ook in andere delen van de Alpen is oktober doorgaans de beste maand om verschillende herfstkleuren tegelijkertijd te zien.
Dat levert bovendien een bijzonder contrast op. Beneden in het dal kunnen bomen nog volop in herfsttooi staan, terwijl boven de boomgrens kale bergflanken en soms al besneeuwde toppen zichtbaar zijn. Vooral op heldere dagen is dat een van de mooiste kanten van de herfst in de bergen.
Voor veel bergliefhebbers zijn niet de rode en oranje loofbossen, maar juist de goudgele lariksen het hoogtepunt van de Alpenherfst. De lariks is bijzonder omdat deze naaldboom zijn naalden in het najaar verliest. Voordat dat gebeurt, verkleuren ze eerst van groen naar geel en uiteindelijk soms bijna oranje.
Doordat chlorofyl in het najaar wordt afgebroken, wordt het groen minder zichtbaar en komen gele pigmenten sterker naar voren. Kortere dagen en lagere temperaturen spelen daarbij een belangrijke rol.
In bekende lariksgebieden ligt het mooiste moment vaak ergens tussen begin en eind oktober. In het Engadin begint de verkleuring doorgaans begin oktober en ligt het hoogtepunt gemiddeld rond het midden van de maand. Op het Mieminger Plateau bij Innsbruck zijn de zogenoemde 'brandende lariksen' juist van oktober tot in november te bewonderen.
Wil je de grootste kans op veel herfstkleur, dan zou ik mikken op ongeveer 5 tot 25 oktober. Dat is geen garantie, maar wel de periode waarin je in veel Alpenregio's zowel gekleurde loofbossen als gouden lariksen kunt aantreffen.
Globaal kun je hiermee rekening houden:
Een paar regio's staan extra bekend om hun herfstlandschap.
Niet iedere herfst ziet er hetzelfde uit. Zonlicht, temperatuur en vocht hebben invloed op zowel het moment als de intensiteit van de verkleuring. Ook een periode met harde wind kan ervoor zorgen dat de mooiste fase ineens maar kort duurt.
Een paar koude nachten kunnen het proces bovendien snel versnellen. Dat maakt de herfst in de Alpen enigszins onvoorspelbaar: soms houdt de kleurenpracht weken aan, terwijl een vroege sneeuwval of stevige storm binnen een paar dagen veel bladeren en naalden van de bomen kan halen.
Wie echt voor de kleuren gaat, doet er goed aan niet alleen naar de kalender te kijken. Webcams zijn in de herfst misschien wel de handigste graadmeter. Daarmee zie je direct of de bomen nog groen zijn, goud kleuren of inmiddels grotendeels kaal zijn.
Vooral in regio's met veel hoogteverschil kan een rit van een halfuur bovendien een compleet ander landschap opleveren. Is het ene dal nog groen, dan kan een hoger gelegen zijdal al volledig in herfstkleuren staan.
Veelgestelde vragen over herfstkleuren in de Alpen
Thijs is een bergliefhebber op twee wielen. Hij komt van jongs af aan in de bergen om te wielrennen, wandelen en skiën. Bij menig cyclo stond hij aan de start en inmiddels hangt er regelmatig een fietskar achter zijn racefiets met daarin zijn twee dochters. Thijs is al jarenlang betrokken bij Indebergen en expert op het gebied van wielrennen in de bergen.
