Begin oktober merk je in veel Alpenregio’s dat het zomerseizoen echt voorbij is. Wandelpaden worden rustiger, de eerste berghutten sluiten en sommige kabelbanen stoppen met hun zomerdienst. Tegelijkertijd is de winter nog niet echt begonnen. Wie nu door een bekend Alpenoord rijdt, kan zich bijna afvragen waar iedereen gebleven is. Toch gebeurt er achter de schermen juist ontzettend veel. Welkom in het tussenseizoen.
Een officiële begin- of einddatum heeft het tussenseizoen niet. Het is de periode tussen twee toeristische hoofdseizoenen. In veel Alpenregio’s begint die ergens in oktober, wanneer zomerliften en berghutten sluiten, en eindigt hij zodra de eerste skigebieden eind november of in december openen.
Dat verschilt sterk per bestemming. Sommige liften stoppen al begin oktober, andere draaien tot eind oktober of zelfs november door. Hooggelegen plaatsen en gletsjergebieden vormen helemaal een uitzondering: daar kan de winter soms al beginnen terwijl lager in het dal de herfst nog volop bezig is.
Het verschil met juli, augustus of de kerstperiode kan enorm zijn. Parkeerplaatsen die een paar weken eerder nog vol stonden, zijn leeg en in bekende vakantieplaatsen zijn ineens veel minder gasten te zien.
Voor hotels en restaurants is dit een logisch moment om tijdelijk de deuren te sluiten. Personeel neemt vakantie na een druk zomerseizoen en bedrijven gebruiken de rustige weken om schoon te maken, te verbouwen of onderhoud uit te voeren. In sommige dorpen lijkt het daardoor bijna alsof alles stilvalt. Een paar weken later kan dezelfde plaats alweer volledig in wintermodus staan.
Ook boven op de berg eindigt het zomerseizoen. Vooral hooggelegen berghutten sluiten eind september of begin oktober. Andere blijven nog enkele weken geopend. Na de laatste gasten begint het winterklaar maken. Voorraad wordt opgeruimd, leidingen en installaties worden gecontroleerd en materiaal wordt opgeborgen.
Toch betekent oktober niet automatisch dat iedere berghut gesloten is. Lager gelegen hutten en bergrestaurants kunnen nog weken openblijven en sommige zijn zelfs het hele jaar geopend. Controleer de actuele openingstijden daarom altijd voordat je aan een wandeling begint.
Ook bij de bergliften begint een belangrijke periode. Kabelbanen en skiliften moeten regelmatig technisch worden gecontroleerd en onderhouden. De relatief rustige weken tussen zomer en winter zijn daarvoor ideaal. Daarom zie je in oktober en november regelmatig dat een kabelbaan een tijdje volledig stilstaat.
Technische onderdelen worden gecontroleerd, installaties onderhouden en alles wordt voorbereid op het komende winterseizoen. Voor wandelaars is dat belangrijk. Reken er in het tussenseizoen nooit automatisch op dat een lift gaat, maar controleer vooraf de dienstregeling én de datum waarop het zomerseizoen eindigt.
Terwijl het in het dal nog volop herfst is, wordt hogerop al aan de winter gewerkt. Pistes worden gecontroleerd, bewegwijzering klaargemaakt en liften voorbereid op de eerste wintersporters. Zodra het koud genoeg wordt, kunnen in skigebieden ook de eerste sneeuwinstallaties worden ingezet.
Dat betekent overigens niet dat een paar koude nachten meteen voldoende zijn om een skigebied te openen. Daarvoor moeten temperatuur, sneeuwhoeveelheid en ondergrond allemaal goed genoeg zijn. Achter de rustige berghellingen wordt in oktober dus al hard gewerkt aan het nieuwe skiseizoen.
Dat maakt het tussenseizoen zo bijzonder: herfst en winter kunnen bijna naast elkaar bestaan. In het dal wandel je tussen gele en rode bomen, terwijl op grote hoogte al geskied kan worden. Op verschillende Oostenrijkse gletsjers begint het skiseizoen in het najaar, afhankelijk van de sneeuwcondities en temperaturen. Je kunt daardoor ’s ochtends tussen goudgele lariksen wandelen en hogerop witte pistes zien liggen. Weinig periodes laten de enorme hoogteverschillen in de Alpen zo duidelijk zien.
Een stevige sneeuwbui kan het tussenseizoen bovendien in één nacht een compleet ander uiterlijk geven. In september en oktober kan het boven de boomgrens al flink sneeuwen, terwijl lager gelegen dalen nog volledig groen of goudgeel zijn. Een wit berglandschap betekent overigens niet dat de winter direct begonnen is. De sneeuw kan een paar dagen later alweer verdwijnen.
Voor wandelaars is verse sneeuw wél belangrijk. Vooral op noordhellingen, bergpassen en hoger gelegen wandelpaden kunnen sneeuw en ijs langer blijven liggen. Een route die in augustus eenvoudig was, kan in oktober ineens veel lastiger worden.
Niet alleen toeristische bedrijven bereiden zich voor. Ook in de natuur verandert er in korte tijd veel. Het meeste vee is inmiddels van de almen gehaald en de bergweiden worden stiller. Loofbossen kleuren geel, oranje en rood en later in oktober worden ook veel lariksen goudgeel voordat ze hun naalden verliezen. Hogerop stopt de groei vrijwel volledig en maken planten en dieren zich klaar voor de koudste maanden. Daardoor kan het landschap binnen enkele weken compleet veranderen.
Zeker. Je moet alleen anders naar je vakantie kijken dan midden in de zomer. Vooral begin oktober zijn er vaak nog volop mogelijkheden om te wandelen en fietsen. De herfstkleuren worden steeds mooier en bekende wandelroutes zijn een stuk rustiger. Wel is voorbereiding extra belangrijk. Controleer vooraf:
Ga vooral niet automatisch uit van de situatie in juli of augustus. In oktober kan er per week veel veranderen.
Voor wie geen uitgebreid activiteitenprogramma nodig heeft, kan het tussenseizoen juist aantrekkelijk zijn. Populaire wandelgebieden zijn rustig, toeristische dorpen krijgen hun dagelijkse ritme terug en op zonnige dagen kunnen de herfstkleuren spectaculair zijn.
Tegelijkertijd heeft deze periode twee gezichten. Terwijl wandelaars nog van de laatste warme zonnestralen genieten, wordt achter gesloten deuren alweer gewerkt aan skiliften, pistes, hotels en berghutten. Het lijkt soms alsof er in de Alpen tussen zomer en winter weinig gebeurt. In werkelijkheid staat bijna alles in het teken van wat daarna komt.
Veelgestelde vragen over het tussenseizoen in de Alpen
Thijs is een bergliefhebber op twee wielen. Hij komt van jongs af aan in de bergen om te wielrennen, wandelen en skiën. Bij menig cyclo stond hij aan de start en inmiddels hangt er regelmatig een fietskar achter zijn racefiets met daarin zijn twee dochters. Thijs is al jarenlang betrokken bij Indebergen en expert op het gebied van wielrennen in de bergen.
