Een wandelpad kan op papier eenvoudig lijken, maar onderweg ineens langs een steile afgrond lopen. Wie daar liever vooraf achter komt, kan sinds deze zomer gebruikmaken van een nieuwe digitale kaart voor Tirol, Zuid-Tirol en Trentino. Met kleuren van groen tot rood laat de kaart zien hoe groot de gevolgen van een val op een bepaald deel van de route kunnen zijn. Vooral voor wandelaars met hoogtevrees kan dat een bijzonder handige toevoeging zijn bij het plannen van een tocht.
Je kent het misschien wel. Je zoekt thuis een wandeling uit, kijkt naar het aantal kilometers, de hoogtemeters en de moeilijkheidsgraad en denkt: dit moet lukken. Eenmaal onderweg blijkt het pad op sommige stukken echter langs een steile berghelling te lopen. Technisch misschien helemaal niet zo moeilijk, maar met een flinke afgrond naast je kan de wandeling ineens een stuk spannender aanvoelen.
Juist dat is iets wat op veel wandelkaarten lastig te beoordelen is. De moeilijkheidsgraad van een pad vertelt namelijk vooral iets over de technische eisen, maar lang niet altijd over hoe blootgesteld het terrein is. Een relatief eenvoudig pad kan daardoor toch vervelend zijn voor iemand met hoogtevrees. Volgens experts die betrokken waren bij het project is dat onderscheid belangrijk: hoe moeilijker een pad, hoe groter de kans op struikelen of vallen; hoe meer blootgesteld het is, hoe ernstiger de mogelijke gevolgen daarvan kunnen zijn.
Daarom is binnen het Europese project Digiway een zogenoemde Ausgesetztheitskarte ontwikkeld. Vrij vertaald: een kaart waarop je kunt zien hoe blootgesteld een wandelpad ligt. Het gaat om de eerste gebiedsdekkende digitale kaart van dit type voor de hele Euregio Tirol-Zuid-Tirol-Trentino.
De wandelpaden zijn opgedeeld in vier categorieën:
Daarnaast worden potentiële directe valzones met een roze markering weergegeven. Een rood gedeelte betekent dus niet automatisch dat het pad technisch extreem moeilijk is. Het betekent vooral dat je je op een plek bevindt waar de gevolgen van een val zeer ernstig en mogelijk fataal kunnen zijn.
Daarmee voegt de kaart iets toe wat voor veel vakantiegangers minstens zo belangrijk is als de officiële moeilijkheidsgraad. Wie geen moeite heeft met smalle paden langs een afgrond zal een route heel anders ervaren dan iemand die bij een paar meter hoogteverschil al liever wat verder van de rand loopt.
Vooral gezinnen, minder ervaren bergwandelaars en mensen met hoogtevrees kunnen de kaart daarom gebruiken om vooraf kritieke passages te bekijken. Zie je tijdens het plannen ineens een rood of oranje gedeelte op de route, dan kun je beter onderzoeken wat je daar precies kunt verwachten en eventueel voor een alternatief kiezen.
Ook ervaren wandelaars kunnen er iets aan hebben. Een technisch eenvoudige passage waar uitglijden nauwelijks gevolgen heeft, is immers iets heel anders dan hetzelfde soort pad met honderden meters steile helling eronder.
Er zit wel een belangrijke kanttekening aan de nieuwe kaart. Groen betekent niet automatisch makkelijk of veilig.
De kaart kijkt specifiek naar de mogelijke gevolgen wanneer je van het pad zou vallen. De technische moeilijkheid, ondergrond van het wandelpad en aanwezige beveiligingen zoals staalkabels worden in deze kaart niet meegenomen. Ook actuele omstandigheden zoals regen, sneeuw, ijs, steenslag of een afgesloten wandelpad zie je er niet automatisch mee.
Gebruik de kaart daarom als extra hulpmiddel en niet als vervanging van een normale routebeschrijving, weersverwachting en actuele informatie over de omstandigheden.
Een ander probleem bij het plannen van wandelingen in de Alpen is dat moeilijkheidsgraden niet overal hetzelfde betekenen. In Tirol en Zuid-Tirol wordt bijvoorbeeld met kleuren gewerkt, terwijl Trentino andere aanduidingen gebruikt. Zelfs tussen verschillende Alpenlanden kunnen classificaties behoorlijk uiteenlopen.
Binnen Digiway is daarom naast de kaart ook een vergelijkingstool ontwikkeld waarmee verschillende systemen naast elkaar kunnen worden gelegd. Het project bracht bovendien de officiële wandelweggegevens van Tirol, Zuid-Tirol en Trentino samen in één databestand. Die gegevens zijn openbaar beschikbaar, zodat ze in de toekomst ook door wandelapps en andere routeplatforms kunnen worden gebruikt.
Dat er extra aandacht wordt besteed aan dit onderwerp is niet voor niets. Uit cijfers van het Oostenrijkse Kuratorium für Alpine Sicherheit blijkt dat bij het wandelen vallen, struikelen en uitglijden de meest voorkomende ongevalsoorzaak vormen. Een daadwerkelijke val in de diepte komt veel minder vaak voor, maar heeft relatief vaak ernstige gevolgen. Samen zijn vallen, uitglijden en een val in de diepte verantwoordelijk voor ruim de helft van de dodelijke wandelongevallen in Oostenrijk.
Een goede voorbereiding blijft dus belangrijk. Niet alleen kijken of je de afstand en hoogtemeters aankunt, maar ook naar het soort terrein waarin je terechtkomt.
De kaart is gratis online te bekijken en bestrijkt wandel- en bergpaden in Tirol, Zuid-Tirol en Trentino. In Tirol is de informatie bovendien als aparte kaartlaag opgenomen in het officiële kaartensysteem tirisMaps. De gegevens zijn openbaar gemaakt, waardoor andere wandelplatforms ze in de toekomst eveneens kunnen integreren.
Wie binnenkort in deze regio's gaat wandelen, heeft er daarmee een interessant hulpmiddel bij. Want kilometers en hoogtemeters vertellen veel over een wandeling, maar soms is één smal stukje langs een afgrond precies de informatie die je vooraf had willen weten.
Veelgestelde vragen over de nieuwe 'Ausgesetztheitskarte' van Digiway
Thijs is een bergliefhebber op twee wielen. Hij komt van jongs af aan in de bergen om te wielrennen, wandelen en skiën. Bij menig cyclo stond hij aan de start en inmiddels hangt er regelmatig een fietskar achter zijn racefiets met daarin zijn twee dochters. Thijs is al jarenlang betrokken bij Indebergen en expert op het gebied van wielrennen in de bergen.
