In de Alpen kun je tijdens een wandeling verrassend veel bijzondere vogels tegenkomen. Sommige soorten leven hoog boven de boomgrens, andere juist in bossen, rotswanden of rond berghutten. Wie weet waar hij op moet letten, herkent sneller een alpenkauw, steenarend, baardgier of sneeuwvink. Dit zijn 11 vogels in de Alpen die je onderweg kunt spotten, inclusief herkenningstips.
In het kort
In de Alpen vind je veel planten en dieren die je niet (vaak) voorkomen in ons land. Je kunt er niet alleen tal van bijzondere dieren spotten en mooie bloemen ontdekken, ook voor vogels zijn de bergen een bijzonder landschap. Door het grote hoogteverschil vind je er veel verschillende leefgebieden dicht bij elkaar: naaldbossen, almen, steile rotswanden, bergmeren, puinhellingen en sneeuwvelden.
Voor wandelaars maakt dat een tocht extra interessant. Soms hoor je eerst een roep tussen de rotsen, soms zie je alleen een schaduw over de berghelling glijden. En soms zit de vogel gewoon brutaal naast je rugzak bij een berghut.
De kans om vogels te spotten hangt sterk af van hoogte, seizoen en landschap. In de dalen en bossen zie je andere soorten dan boven de boomgrens. Rond bergstations en hutten zijn alpenkauwen en sneeuwvinken vaak goed te zien, terwijl roofvogels juist veel ruimte en thermiek nodig hebben.
Wie gericht wil kijken, let op deze plekken:
Vroeg in de ochtend is de kans vaak het grootst. Dan is het rustiger op de wandelpaden en zijn veel vogels actiever.
Veel Alpenvogels blijven op afstand. Een compacte verrekijker maakt daarom echt verschil, zeker bij roofvogels en soorten die tussen rotsen leven. Kijk niet alleen naar kleur, maar ook naar vorm, vlucht en gedrag. Een gele of rode snavel, een zwevende vlucht of een vogel die tegen een rotswand omhoog kruipt, zegt vaak meer dan één vluchtige blik.
De alpenkauw is een van de bekendste vogels in de Alpen. Je ziet hem vaak boven bergtoppen cirkelen of rond berghutten en uitzichtpunten scharrelen. De vogel is zwart, heeft rode poten en een opvallende gele, licht gebogen snavel.
Alpenkauwen zijn goede vliegers. Ze gebruiken stijgende lucht langs bergwanden om met weinig moeite te zweven. Rond populaire bergstations kunnen ze vrij brutaal zijn, vooral als er eten op tafel staat.
De alpenkraai lijkt sterk op de alpenkauw, maar heeft een rode snavel. Ook de poten zijn rood. Van een afstand is het verschil soms lastig te zien, zeker wanneer de vogel vliegt.
Deze soort leeft vooral in bergachtige gebieden met steile rotsen en open hellingen. Je ziet hem minder vaak dan de alpenkauw, waardoor een waarneming extra bijzonder is.
De notenkraker is een karakteristieke vogel van naaldbossen in de Alpen. Hij heeft een bruin verenkleed met witte spikkels en een stevige snavel. Die gebruikt hij om zaden en noten open te maken.
Zijn naam past goed bij zijn gedrag. De notenkraker verzamelt voedsel en verstopt voorraden in de bodem. Zo helpt hij onbedoeld ook bij de verspreiding van bomen, omdat niet alle zaden worden teruggevonden.
De steenarend is een van de indrukwekkendste roofvogels van de Alpen. Met zijn brede vleugels en rustige zweefvlucht is hij goed aangepast aan het leven in de bergen. Vaak zie je hem hoog boven berghellingen cirkelen, op zoek naar prooi.
Steenarenden leven in uitgestrekte berggebieden met rotsen, open hellingen en weinig verstoring. Ze jagen onder meer op marmotten, hazen en vogels. Je ziet ze meestal niet van dichtbij, maar met een verrekijker is hun silhouet goed te herkennen.
De alpenheggenmus is een kleine bergvogel die vaak minder opvalt dan zijn leefgebied doet vermoeden. Hij lijkt op het eerste gezicht wat op een gewone mus, maar heeft subtielere kleuren en leeft vooral hoger in de bergen.
Je komt de alpenheggenmus tegen op stenige hellingen, alpenweides en bij rotsen. In de zomer leeft hij vaak boven de boomgrens. Hij scharrelt veel op de grond en is daardoor makkelijk over het hoofd te zien.
De rotszwaluw is gebouwd voor het leven langs steile wanden. Hij broedt in rotsen, kloven en soms ook bij gebouwen in berggebieden. Tijdens het vliegen jaagt hij op insecten.
Deze zwaluw zie je vaak laag langs rotswanden scheren. Zijn vlucht is snel en wendbaar, maar meestal minder opvallend dan die van kleurrijkere vogelsoorten. Wie bij een kloof of bergwand even blijft staan, maakt kans om hem voorbij te zien komen.
De baardgier, ook wel lammergier genoemd, is een van de grootste vogels van Europa. De naam lammergier komt uit de tijd dat men dacht dat deze vogel lammeren aanviel. In werkelijkheid is het vooral een aaseter die gespecialiseerd is in botten.
Deze vogel is bijzonder om te zien. Hij heeft lange, smalle vleugels en een wigvormige staart. Volwassen dieren hebben vaak een roestkleurige borst. Baardgieren zweven langs bergwanden en gebruiken de wind om grote afstanden af te leggen.
De alpensneeuwhoen leeft hoog in de bergen en is uitstekend aangepast aan kou, sneeuw en rotsachtig terrein. In de winter is het verenkleed grotendeels wit, waardoor de vogel bijna wegvalt tegen de sneeuw. In de zomer kleurt hij grijzer en bruiner.
Deze soort is lastig te spotten. Hij beweegt vaak rustig over stenige hellingen en vertrouwt sterk op camouflage. Wie te snel loopt, ziet hem meestal pas wanneer hij vlakbij opvliegt.
In de Alpen leven verschillende spechtensoorten, waaronder de zwarte specht, groene specht en grote bonte specht. Je hoort ze vaak eerder dan je ze ziet. Het roffelen op bomen is een duidelijk herkenningspunt.
Spechten komen vooral voor in bossen met oude bomen. Tijdens wandelingen door naaldbossen of gemengde bergbossen loont het om af en toe stil te staan en te luisteren. Een korte roffel of scherpe roep kan verraden waar de vogel zit.
De rotskruiper is een van de meest bijzondere vogels die je in de Alpen kunt tegenkomen. Hij leeft op steile rotswanden en beweegt daar behendig overheen, alsof hij tegen de wand kruipt. In vlucht vallen vooral de rode en zwarte vleugels op.
Omdat de rotskruiper vaak op grote afstand en tegen rotsen leeft, is hij moeilijk te ontdekken. Een verrekijker is bijna onmisbaar. Let op kleine bewegingen op verticale rotswanden, vooral bij kloven en kalkrotsen.
De sneeuwvink leeft in hooggelegen berggebieden en wordt vaak gezien rond bergstations, rotsachtig terrein en alpenweides. Hij lijkt qua formaat wat op een mus, maar is groter en heeft veel wit in de vleugels.
In de winter kan de sneeuwvink lager afdalen, maar in de zomer vind je hem vooral hoger in de bergen. Hij zoekt voedsel op de grond en is soms opvallend weinig schuw.
Voor de meeste wandelaars is de periode van mei tot en met september het meest geschikt om vogels in de Alpen te spotten. In het voorjaar en begin van de zomer zijn veel vogels actief met broeden en zingen. Later in de zomer zijn jonge vogels zichtbaar en kom je boven de boomgrens veel soorten tegen tijdens wandelingen.
In de winter zie je minder soorten, maar juist dan kunnen alpenkauwen, sneeuwvinken en roofvogels goed opvallen tegen sneeuw en kale hellingen. Houd er wel rekening mee dat veel leefgebieden dan kwetsbaar zijn. Blijf op paden, pistes of gemarkeerde routes en jaag dieren niet op.
Vogels in de bergen leven vaak in een kwetsbare omgeving. Kou, voedseltekort, broedseizoen en drukte op wandelpaden kunnen invloed hebben op hun gedrag. Houd daarom afstand en blijf op gemarkeerde paden. Voer vogels niet, ook niet bij hutten. Het lijkt onschuldig, maar menselijk eten is niet geschikt voor wilde dieren en kan hun natuurlijke gedrag veranderen. Gebruik liever een verrekijker of camera met zoom en geniet van afstand.
Veelgestelde vragen over vogels in de Alpen
De bergen hebben iets magisch en dat is een gevoel dat iedere keer weer naar boven komt als Florien er is. Jaloersmakende momenten vergeleken met hier, want waarom hebben wij geen bergen? Ze is voornamelijk 's winters in de Alpen te vinden, maar ook in de zomermaanden wil Florien nog meer magische plekken ontdekken in de bergen.
