In korte tijd zijn drie wandelaars om het leven gekomen na valpartijen in de Alpen. De afzonderlijke ongevallen vonden plaats bij Chamonix, op een hoogalpiene wandelroute in Zuid-Tirol en in de omgeving van Meran. Ze laten opnieuw zien hoe groot de gevolgen van een misstap op steil bergterrein kunnen zijn. Uit de berichtgeving blijkt niet dat de slachtoffers onvoorbereid op pad waren. De ongevallen onderstrepen wel hoe belangrijk een realistische routekeuze, een goede voorbereiding en voortdurende concentratie tijdens een bergwandeling zijn.
Op maandag 20 juli kwam een 69-jarige Chinese wandelaar om het leven in de omgeving van La Flégère, boven het Franse Chamonix. Volgens de Franse krant Le Dauphiné Libéré viel de man ongeveer twintig meter naar beneden. Getuigen waarschuwden de hulpdiensten, waarna de bergredding en een arts per helikopter naar de plek van het ongeval werden gebracht. Zij konden niets meer voor hem betekenen.
Een dag later kwam een ongeveer 60-jarige Duitse wandelaarster om het leven op de Tiroler Höhenweg. Ze was met een groep onderweg vanuit Pfelders richting de Zwickauer Hütte, die op 2989 meter hoogte ligt. In de buurt van de hut maakte de vrouw vermoedelijk een misstap. Ze viel volgens de Tiroler Tageszeitung ongeveer 200 meter naar beneden en overleed ter plaatse. Meerdere reddingsteams en een helikopter werden ingezet.
Ook in de omgeving van Tisens, ten zuiden van Meran, vond een dodelijk wandelongeval plaats. Een 80-jarige man keerde niet terug van een wandeling, waarna familieleden alarm sloegen. Hulpdiensten zochten met onder meer drones en een hondenteam naar de vermiste wandelaar. Hij werd later levenloos bij een wandelpad gevonden. Volgens de eerste reconstructie is hij waarschijnlijk uitgegleden en ten val gekomen, meldt de Italiaanse nieuwssite il Dolomiti.
Wie vooral gewend is aan wandelen in Nederland, kan de moeilijkheid van een tocht in de Alpen gemakkelijk onderschatten. Een route van acht kilometer kan door steile beklimmingen, losse stenen en lange afdalingen aanzienlijk zwaarder zijn dan een veel langere wandeling op vlak terrein.
Ook de term ‘wandelpad’ zegt niet alles over de moeilijkheidsgraad. Markeringen geven aan waar de route loopt, maar garanderen niet dat het pad breed, vlak of overal beveiligd is. Een route kan smalle passages, natte rotsen, losse steentjes en steile afgronden bevatten.
Let daarom niet alleen op de afstand, maar ook op:
Kijk bij twijfel naar recente routebeschrijvingen, vraag informatie bij de lokale VVV of berglift en informeer bij een berghut naar de actuele omstandigheden.
Een veilige wandeling begint al ruim voordat je je eerste stappen op het bergpad zet. Kies een tocht die past bij je conditie, ervaring en tredzekerheid. Wandel je met anderen, stem de route dan af op de minst ervaren of minst fitte persoon in de groep. Controleer voor vertrek in ieder geval:
Een berglift kan een wandeling korter maken, maar brengt je soms in enkele minuten van het dal naar hoogalpien terrein. Je lichaam krijgt daardoor nauwelijks tijd om te wennen aan de hoogte en de omstandigheden kunnen boven veel zwaarder zijn dan beneden.
Veel valpartijen gebeuren niet tijdens de klim, maar tijdens de afdaling. De benen raken vermoeid, de concentratie neemt af en de druk op knieën en enkels wordt groter. Op losse stenen of natte boomwortels kan één verkeerde stap grote gevolgen hebben.
Loop daarom rustig en neem op tijd pauze. Bewaar voldoende energie voor de terugweg en laat je tempo niet bepalen door snellere wandelaars. Gebruik wandelstokken wanneer je daarmee vertrouwd bent; ze kunnen vooral tijdens lange afdalingen voor extra stabiliteit zorgen.
Stop met lopen wanneer je een foto wilt maken, de route op je telefoon controleert of iets uit je rugzak pakt. Een paar seconden afleiding kunnen op een smal bergpad al genoeg zijn om je evenwicht te verliezen.
Een route die bij droog weer goed te doen is, kan na een regenbui plotseling verraderlijk worden. Rotsen, gras en boomwortels worden glad en losse aarde kan veranderen in modder. Mist vermindert het zicht en maakt het lastiger om markeringen te volgen.
Onweer vormt een extra risico. Open bergkammen, toppen, kabels en klettersteigen zijn dan gevaarlijke plekken. Wacht niet tot het onweer boven je hangt, maar daal tijdig af wanneer donkere wolken zich ontwikkelen of onweer wordt voorspeld.
Houd er ook midden in de zomer rekening mee dat het op hoogte koud kan worden. Een warme laag en een regenjas horen daarom bij iedere bergwandeling in de rugzak, ook wanneer het in het dal zonnig en warm is.
Een geplande top, berghut of uitzichtpunt is nooit belangrijker dan een veilige terugkeer. Verslechtert het weer, raakt iemand uitgeput of blijkt een passage moeilijker dan verwacht? Keer dan om.
Wacht niet tot je geen andere keuze meer hebt. Hoe langer je doorgaat, hoe groter de afstand naar een veilige plek wordt. Ook tijdsdruk kan tot onverstandige beslissingen leiden, bijvoorbeeld wanneer je koste wat kost de laatste berglift wilt halen.
Omkeren is geen mislukking. Het is een normaal onderdeel van verantwoord bergwandelen. De route en de berg blijven staan voor een volgende poging.
Bel bij een ernstig ongeval in de Alpen het Europese noodnummer 112. Zorg eerst dat je jezelf en anderen niet in gevaar brengt. Verplaats een slachtoffer alleen wanneer dat noodzakelijk is om direct gevaar te voorkomen.
Geef de meldkamer zo nauwkeurig mogelijk door:
GPS-coördinaten kunnen helpen, maar noem ook de naam van de route, een nabijgelegen berghut, de hoogte of een herkenbaar punt. Houd je telefoon na de melding ingeschakeld, zodat de hulpdiensten je kunnen terugbellen.
Bij weinig bereik kan het soms helpen om de telefoon opnieuw op te starten, hoger of naar een opener punt te lopen. Doe dat alleen wanneer dit veilig mogelijk is en laat een gewonde niet alleen achter.a
De recente ongevallen betekenen niet dat bergwandelen per definitie gevaarlijk is. Jaarlijks genieten miljoenen mensen zonder problemen van wandelingen in de Alpen. De bergen vragen wel om een andere voorbereiding en houding dan een wandeling op vlak terrein.
Kies een route die bij je past, neem veranderende omstandigheden serieus en blijf onderweg kritisch. Goede voorbereiding haalt het avontuur niet uit een bergwandeling. Ze vergroot vooral de kans dat iedereen na een indrukwekkende dag veilig terugkeert in het dal.
Thijs is een bergliefhebber op twee wielen. Hij komt van jongs af aan in de bergen om te wielrennen, wandelen en skiën. Bij menig cyclo stond hij aan de start en inmiddels hangt er regelmatig een fietskar achter zijn racefiets met daarin zijn twee dochters. Thijs is al jarenlang betrokken bij Indebergen en expert op het gebied van wielrennen in de bergen.
