Valle Camonica. Heel eerlijk? De naam zei me vooraf niet zoveel. Na een paar dagen in dit bergdal in de regio Brescia vraag ik me vooral af waarom het nog zo onbekend is. Hier vind je indrukwekkende berglandschappen, uitdagende wandelingen, een spectaculaire via ferrata, duizenden jaren oude rotstekeningen en misschien wel het beste van alles: rust. Geen overvolle bergliften of drukke wandelpaden, maar vooral Italianen die zelf ook van hun bergen genieten. In dit reisverslag neem ik je mee langs enkele hoogtepunten van Valle Camonica en ontdek je waarom dit dal misschien wel een van de best bewaarde geheimen van de Italiaanse Alpen is.
Valle Camonica is misschien niet de bekendste bergbestemming van Italië, maar juist dat maakt het dal zo aantrekkelijk. Gelegen in het noorden van Lombardije, tussen het Iseomeer en de grens met Trentino, vind je hier een verrassende combinatie van ruige berglandschappen, authentieke dorpen en een rijke geschiedenis. Het dal is vooral bekend vanwege de duizenden prehistorische rotstekeningen die op de UNESCO Werelderfgoedlijst staan, maar ook natuurliefhebbers komen hier volop aan hun trekken. Van uitgestrekte bossen en bergmeren tot indrukwekkende gletsjers en wandelroutes op grote hoogte: Valle Camonica laat zien dat Italië veel meer te bieden heeft dan alleen de Dolomieten.
Valle Camonica is vanuit Nederland op verschillende manieren bereikbaar. Met de auto rijd je in ongeveer 12 tot 14 uur naar het dal, afhankelijk van je vertrekpunt en de route. Onderweg kom je door Zwitserland of Oostenrijk en geniet je al van prachtige berglandschappen.
Liever vliegen? Dan is Bergamo de dichtstbijzijnde luchthaven. Ook Milaan Linate en Milaan Malpensa zijn goede opties. Wij vlogen op Milaan Linate en stonden na een transfer van iets meer dan twee uur in Ponte di Legno. Onderweg maakten we nog even een koffiestop aan het Iseomeer, voor die heerlijke Italiaanse sfeer. Reis je liever met de trein, dan kun je via Milaan en Brescia eenvoudig verder reizen naar Valle Camonica.
Na de reis checken we snel in bij ons hotel - Blu Hotel Acquaseria- in Ponte di Legno. Lang blijven we daar niet, want al snel stappen we in de stoeltjeslift naar Valbione. Boven wacht meteen een prachtig uitzicht op het felblauwe Valbionemeer, dat in de winter wordt gebruikt voor de productie van technische sneeuw. Daarachter rijst een indrukwekkende bergarena op met ruige rotspieken. Precies het soort landschap waar ik meteen enthousiast van word.
Omdat het inmiddels lunchtijd is, schuiven we aan bij de berghut naast het bergstation, Capanna Valbione. De menukaart staat vol Italiaanse bergklassiekers en de keuze is snel gemaakt. Ik ga voor een bord romige polenta met gegrilde bergkaas en stukjes biefstuk, eenvoudig bereid en op smaak gebracht met verse kruiden. Met een goed glas wijn erbij is de lunch eigenlijk al compleet. Maar in Italië weet je dat er altijd nog een grande finale volgt. We sluiten af met een heerlijk chocolade-notentaartje, precies zoals je hoopt dat een eerste berglunch eindigt.
Na de lunch is het tijd voor iets waar ik eerlijk gezegd een beetje tegenop zie. Gids Giuseppe van Foot Experience neemt ons mee voor een barefoot wandeling. Bij de hooggelegen golfbaan van Valbione trekken we onze schoenen uit en zetten we onze eerste stappen op het perfect gemaaide gras. Dat voelt nog verrassend comfortabel.
Volgens Giuseppe zijn we door het dragen van schoenen een deel van het contact met de ondergrond kwijtgeraakt. Op blote voeten gebruik je spieren die normaal nauwelijks aan het werk komen en beleef je de natuur heel anders. Al snel verlaten we de golfbaan en wandelen we over bospaden en zelfs een stuk grind. Tot mijn eigen verbazing gaat dat een stuk beter dan verwacht. Sterker nog, als Giuseppe me aan het einde uitdaagt om zelfs een stukje te rennen, laat ik me zonder aarzelen overhalen. Mijn gevoelige voeten? Die bleken zich voor niets zorgen te hebben gemaakt.
De volgende ochtend verruilen we de wandelschoenen voor een e-bike. Onze gids heet opnieuw Giuseppe. Niet dezelfde als gisteren, maar een andere. Al snel maken we de grap dat we deze week waarschijnlijk alle Giuseppe's uit Valle Camonica gaan ontmoeten. Vanuit Ponte di Legno fietsen we via schattige dorpjes, brede grindpaden en bospaden langzaam omhoog. Dankzij de elektrische ondersteuning blijft er gelukkig genoeg energie over om van de omgeving te genieten. Het is een heerlijke panoramische route, waarbij je regelmatig even stopt om het uitzicht in je op te nemen.
Ons einddoel is Case di Viso, een eeuwenoud bergdorpje op ongeveer 1750 meter hoogte. De stenen huisjes, houten balkons en kleurrijke bloemen geven het dorp een bijna tijdloze uitstraling. Er wonen het hele jaar door nog maar zo'n tien mensen. We wandelen op ons gemak door de smalle straatjes en nemen ook een kijkje bij het kleine bergmeertje. De route is toegankelijk, afwisselend en wat mij betreft een ideale manier om Valle Camonica te leren kennen. Je bent lekker actief, maar houdt onderweg alle tijd over om van het landschap te genieten.
Na de fietstocht schuiven we aan bij Osteria Pietra Rossa, een sfeervol restaurant dat er precies zo uitziet als je hoopt. Een karakteristiek stenen gebouw met donkerrode luiken, een gezellig terras en overal mensen die in alle rust van de lunch genieten. Het Italiaanse vakantiegevoel is hier compleet.
De menukaart mogen we bekijken, maar kiezen hoeft eigenlijk niet. De kok zet gewoon de specialiteiten van het huis op tafel. We beginnen met de primi piatti: Gnoc della cua, pizzoccheri della casa en tagliatelle met hertenragù. Drie totaal verschillende gerechten, maar stuk voor stuk om je vingers bij af te likken. Op het moment dat je denkt dat de lunch erop zit, verschijnen ook de secondi piatti: onder andere langzaam gegaarde ribbetjes, gegrilde forel en nog meer lokale specialiteiten.
Alsof dat nog niet genoeg is, volgt als grande finale een tafel vol huisgemaakte desserts. Met een goed glas wijn erbij wordt opnieuw duidelijk dat lunchen in Italië veel meer is dan alleen iets eten. Het is een moment waar je uitgebreid de tijd voor neemt en waar je met volle teugen van geniet.
Wil jij op de hoogte blijven van het laatste nieuws uit de bergen, verrast worden met leuke tips en aantrekkelijke aanbiedingen ontvangen? Schrijf je nu in en ontvang 'm iedere week in je mailbox.
Na twee ontspannen dagen staat er ineens een heel ander avontuur op het programma. Samen met berggids Renzo nemen we vanuit Passo Tonale eerst de cabinovia Paradiso en daarna de cabinovia Presena naar zo’n 3000 meter hoogte. Vanaf het bergstation ontvouwt zich direct een indrukwekkend panorama over de Presena-gletsjer en de omliggende bergwereld. Hier begint de Sentiero dei Fiori, een spectaculaire route die deels over oude militaire paden uit de Eerste Wereldoorlog loopt.
De naam 'Bloemenpad' doet de route absoluut eer aan. Tussen de rotsen verschijnen overal kleurrijke alpenbloemen, waardoor het ruige landschap toch iets verrassend zachts krijgt. Laat je daardoor alleen niet misleiden, want dit is geen wandeling voor beginners. In de diepte schittert onder andere het Lago Scuro, terwijl de ruige toppen van het Adamello-massief de horizon vullen. Voordat we de via ferrata bereiken, moeten we eerst een flink stuk over rotsachtig terrein. Geen strak wandelpad, maar eindeloos van steen naar steen stappen, waarbij balans misschien wel het belangrijkste is. En laat dat vandaag nou net niet mijn sterkste punt zijn. Na een slechte nacht voel ik me allesbehalve fit en af en toe lijk ik meer op Bambi op het ijs dan op een bergwandelaar. Regelmatig zet ik een voet nét niet lekker neer, verlies ik mijn evenwicht en moet ik mezelf corrigeren.
Onderweg passeren we oude loopgraven, tunnels en andere overblijfselen uit de Eerste Wereldoorlog. Ruim honderd jaar geleden vormde dit de frontlinie tussen Italië en Oostenrijk-Hongarije. Juist die combinatie van indrukwekkende natuur en tastbare geschiedenis maakt deze route zo bijzonder. Na een laatste pittige klim over hoge rotstrappen bereiken we de top van de Corno di Lago Scuro op 3166 meter hoogte. Hier genieten we van onze meegebrachte lunch, met een uitzicht dat alle inspanning van de ochtend in één klap doet vergeten.
Na de lunch dalen we af richting het begin van de via ferrata. Dat ligt verrassend dicht bij, al is het vanaf de top van de berg niet direct duidelijk waar de route precies begint. Ik ben blij dat Renzo erbij is, want zonder gids had ik waarschijnlijk even moeten zoeken naar het juiste startpunt. De Sentiero dei Fiori loop je in de zomer namelijk met de klok mee, waardoor je de via ferrata grotendeels afdaalt in plaats van beklimt.
De via ferrata zelf valt me eigenlijk alles mee. Natuurlijk klikken we ons netjes aan de staalkabel vast, maar op veel stukken vraag ik me af of dat echt nodig zou zijn. Technisch is de route namelijk helemaal niet zo moeilijk. De grootste uitdaging zit voor veel mensen waarschijnlijk in de hoogte. Dat merk je vooral op de twee spectaculaire hangbruggen van ongeveer 55 en 75 meter lang. Onder je gaapt een diepe kloof en terwijl de brug zachtjes meebeweegt, voel je pas echt hoe hoog je bent. Spannend? Absoluut. Maar vooral ook ontzettend gaaf.
Na de via ferrata zijn we er nog lang niet. Er volgt opnieuw een lang en technisch rotspad terug richting de lift. De wandeling is met ruim 5,5 kilometer en ongeveer 340 hoogtemeters stijgen op papier misschien niet uitzonderlijk lang, maar schijn bedriegt. Juist het voortdurende lopen over rotsblokken en oneffen terrein vraagt veel concentratie en energie. Na zo'n 6,5 uur onderweg te zijn geweest, stappen we moe maar voldaan weer terug in de lift. Deze tocht bewijst dat niet de afstand, maar vooral het technische karakter bepaalt hoe zwaar een bergwandeling uiteindelijk is.
Op onze laatste ochtend bezoeken we het Parco Nazionale delle Incisioni Rupestri di Naquane, misschien wel de bekendste bezienswaardigheid van Valle Camonica. Samen met gids Marta wandelen we langs rotstekeningen die duizenden jaren geleden werden uitgehakt. Het park maakt deel uit van het UNESCO Werelderfgoed van Valle Camonica, met meer dan 140.000 rotstekeningen: een van de grootste verzamelingen prehistorische rotstekeningen ter wereld.
Het is bijzonder om te bedenken dat mensen hier duizenden jaren geleden, met niets meer dan eenvoudige stenen werktuigen, complete verhalen in de rotsen wisten vast te leggen. We zien herten, jagers, krijgers, paarden, hutten en allerlei symbolen die een inkijkje geven in het leven van toen. Eeuwenlang lagen veel van deze rotstekeningen verborgen onder een laag aarde en begroeiing, totdat ze werden ontdekt en zorgvuldig werden vrijgelegd. Juist dat maakt een wandeling door Naquane zo bijzonder: je kijkt letterlijk naar een geschiedenisboek dat in steen is geschreven.
Ponte di Legno is zo'n dorp waar je je meteen thuis voelt. Misschien helpt het dat ik een aantal jaar in Italië heb gewoond, maar zodra ik de Italiaanse taal om me heen hoor, de geur van vers eten ruik en de ontspannen sfeer proef, voelt het alsof ik weer even terug ben. Het historische centrum is compact, met een gezellig plein, sfeervolle straatjes, leuke winkels en volop terrassen. Aan het einde van de dag slenteren we er graag nog even doorheen voordat we ergens aanschuiven voor het diner.
En over dat eten gesproken... ook 's avonds worden we flink verwend. Onze eerste avond dineren we bij El Volt, een stijlvol ingericht restaurant waar moderne gerechten worden gecombineerd met lokale ingrediënten. De absolute winnaar is de romige risotto met bergkaas uit de streek. Zó lekker dat ik voor het eerst in lange tijd besluit het dessert maar over te slaan. Dat zegt eigenlijk al genoeg.
De tweede avond schuiven we aan bij San Marco en dat blijkt opnieuw een schot in de roos. De chef loopt zelf langs de tafels, maakt een praatje met zijn gasten en zorgt voor een ontspannen, typisch Italiaanse sfeer. We beginnen met een plank vol lokale vleeswaren, waarna een heerlijke gnocchi della cua op tafel verschijnt. Natuurlijk sluiten we ook deze avond af met een huisgemaakt dessert. Goed eten hoort in Italië nu eenmaal bij de vakantie, en in Ponte di Legno weten ze daar wel raad mee.
Valle Camonica voelt als het Italië waar je op hoopt als je een zomervakantie in de bergen boekt. Geen overvolle bergliften, geen rijen voor de highlights en nauwelijks buitenlandse toeristen. Tijdens onze dagen in het dal horen we vooral Italiaans om ons heen. Nederlanders? Die zijn we eigenlijk niet tegengekomen.
Juist dat maakt deze bestemming zo bijzonder. Je hebt alle ruimte om te genieten van de indrukwekkende natuur, sfeervolle bergdorpen en routes waar je soms urenlang bijna niemand tegenkomt. Voeg daar de gastvrijheid en de fantastische Italiaanse keuken aan toe en je hebt alle ingrediënten voor een heerlijke bergvakantie.
Misschien is Valle Camonica wel een van de best bewaarde geheimen van de Italiaanse Alpen. En vooruit, voor deze ene keer verklappen we dat geheim graag. Beloof je alleen wel dat je het niet té hard doorvertelt?
Miranda is dol op de Alpen, is er een aantal maanden per jaar en heeft al heel veel bestemmingen gezien. Al bijna 16 jaar deelt ze haar ervaringen op In de bergen. Ze houdt van actie (o.a. wandelen, mountainbiken, klettersteigen), maar ook van relaxen en goed eten.
