Onbemande noodhutten in de Dolomieten zijn bedoeld als laatste toevlucht voor wandelaars en alpinisten. Toch worden ze steeds vaker gebruikt voor geplande overnachtingen, feestjes en barbecues. Beheerders vinden afval, graffiti en lege noodvoorraden. De Italiaanse Alpenvereniging CAI bespreekt daarom harde maatregelen. Sommige minder noodzakelijke bivakken zouden uiteindelijk zelfs kunnen verdwijnen.
In dit verhaal gaat het niet om bemande berghutten met horeca en slaapplaatsen, maar om zogeheten bivakken. Dat zijn eenvoudige, onbemande noodonderkomens op afgelegen plekken in de bergen.
Een bivak kan niet worden gereserveerd. De hut moet vrij blijven voor wandelaars en alpinisten die onverwacht beschutting nodig hebben, bijvoorbeeld door noodweer, uitputting of problemen tijdens een meerdaagse tocht.
Toch ontvangt de Club Alpino Italiano, kortweg CAI, steeds vaker vragen van mensen die een slaapplaats willen boeken. Sommige bezoekers behandelen de hutten volgens de Alpenvereniging alsof het gratis accommodaties zijn.
Lees ook: Hoog in de bergen overnachten: op deze plekken is het mogelijk
Tijdens een bijeenkomst op 24 juli in Pieve di Cadore spraken lokale CAI-afdelingen over de groeiende problemen rond bivakken in de Dolomieten. Groepen gebruiken de hutten om samen te eten, te drinken en te overnachten. Daarbij worden ook barbecues aangestoken.
Na afloop blijven flessen, verpakkingen en ander afval achter. Omdat bivakken geen toiletten hebben, treffen beheerders rond de hutten bovendien menselijke uitwerpselen aan. Vrijwilligers moeten het achtergelaten afval vervolgens vanuit het berggebied naar beneden brengen.
Ook voorraden water en brandhout raken soms op tijdens een feest. Een wandelaar die later bij de hut aankomt en deze voorzieningen echt nodig heeft, kan daardoor met lege handen komen te staan.
Alberto Gris, voorzitter van de CAI-afdeling Belluno, noemt het geen incident, maar een probleem dat op meerdere plekken voorkomt. Een pas schoongemaakt bivak werd volgens hem binnen anderhalve maand opnieuw volgeschreven met graffiti. De schade betekent extra werk en hogere onderhoudskosten voor de lokale CAI-afdelingen. Die draaien grotendeels op vrijwilligers en zijn verantwoordelijk voor het bevoorraden, schoonmaken en onderhouden van de noodonderkomens.
Veel bivakken staan op spectaculaire locaties, hoog boven de dalen en omringd door de grillige bergtoppen van de Dolomieten. Vooral moderne hutten met grote ramen en een opvallend ontwerp zijn populair op sociale media.
Daardoor wandelen sommige bezoekers alleen voor een foto naar boven. De bivak wordt dan het einddoel van het uitstapje, terwijl het onderkomen oorspronkelijk is gebouwd als veilige schuilplaats op een langere en vaak moeilijke bergroute.
Binnen de CAI gaan daarom stemmen op om te stoppen met luxe ‘designbivakken’. Nieuwe noodhutten zouden weer sober en functioneel moeten worden, met alleen de voorzieningen die bij een noodonderkomen horen.
Een van de voorstellen is om comfort uit de bivakken te verwijderen. Matrassen, kussens, dekens en achtergelaten voedsel maken een geplande overnachting aantrekkelijker. Eerstehulpmiddelen en noodzakelijke noodvoorzieningen moeten wel aanwezig blijven.
Sommige lokale afdelingen hebben hun bivakken al afgesloten. Wie er wil overnachten, moet dan vooraf een sleutel ophalen en soms bijdragen aan het onderhoud.
Binnen de CAI bestaat daar verdeeldheid over. Een noodhut hoort juist het hele jaar toegankelijk te zijn voor iemand die onverwacht beschutting nodig heeft. Een mogelijke tussenoplossing is om een klein noodgedeelte altijd open te laten en de rest van de hut af te sluiten.
Tijdens de bijeenkomst werd ook gesproken over het volledig verwijderen van enkele bivakken. Het gaat dan alleen om onderkomens die door veranderde routes of andere voorzieningen niet langer noodzakelijk zijn en vooral onderhoudskosten en overlast veroorzaken.
Het Bivacco Comici bij de Sorapiss werd als mogelijk voorbeeld genoemd. Deze hut staat aan de rand van het bos en zou volgens sommige CAI-bestuurders tegenwoordig minder belangrijk zijn als noodvoorziening.
Een definitief besluit is nog niet genomen. Bivakken op afgelegen en moeilijke bergtrajecten moeten behouden blijven. Het verwijderen van een hut geldt nadrukkelijk als uiterste maatregel wanneer voorlichting, eenvoudiger voorzieningen of toegangsbeperkingen niet voldoende werken.
Wie tijdens een bergtocht bij een bivak komt, doet er goed aan rekening te houden met de oorspronkelijke functie van de hut:
Bivakken kunnen in afgelegen berggebieden van levensbelang zijn. Dat blijft alleen zo wanneer bezoekers de hutten gebruiken waarvoor ze zijn gebouwd: als eenvoudige en altijd beschikbare schuilplaats voor noodgevallen.
De redactie van In de bergen voorziet je dagelijks van de laatste informatie op het gebied van vakantie in de bergen. Het team bestaat uit redacteuren met veel bergervaring en een passie voor, je raadt het al, de bergen.
