De bergredding in de Alpen moet steeds vaker uitrukken. Dat roept niet alleen vragen op over veiligheid in de bergen, maar ook over verantwoordelijkheid. Want wat als een reddingsactie misschien voorkomen had kunnen worden? Denk aan wandelaars met verkeerd schoeisel, een slechte voorbereiding of mensen die waarschuwingen over het weer negeren. Moet je dan zelf voor de kosten opdraaien? Voor dit artikel spraken we met bergredders en vroegen we ook jullie mening.
Dat het aantal bergreddingen stijgt, blijkt ook uit officiële cijfers. Volgens de Österreichischer Bergrettungsdienst nam het aantal inzetten in Oostenrijk toe van 9658 in 2023 naar 10.097 in 2024 en 10.912 in 2025. Ook in Zwitserland bleven de aantallen hoog: daar kwamen in 2024 volgens de Schweizer Alpen-Club 3570 mensen in de bergen in nood, tegenover 3501 een jaar eerder. De cijfers zijn niet één op één vergelijkbaar, omdat Oostenrijk het aantal inzetten telt en Zwitserland het aantal personen in nood registreert.
Vorig jaar spraken we Coen Weesjes, bergreddingsleider in Filzmoos, voor een interview in ons printmagazine. Ook hij ziet de stijging van het aantal mensen dat in de problemen komt. “Het ene jaar is wat meer, het andere wat minder, maar de trend is wel zo dat het licht stijgt. Waarbij het aantal geredde personen meer stijgt dan het aantal reddingsacties.”
Volgens Weesjes is daar niet één simpele verklaring voor. “Dat zijn verschillende factoren. Allereerst zijn er steeds meer mensen in de bergen onderweg. Er zijn meer populaire bergsporten en waar meer mensen onderweg zijn, krijg je meer ongelukken. Vaak speelt een slechte voorbereiding een rol, te weinig ervaring of een onderschatting van de gevaren. Het weer kan ineens omslaan en we hebben ook wel te maken met extremer en onvoorspelbaarder weer.”
Daarmee raakt hij meteen de kern van de discussie. Niet iedere reddingsactie is het gevolg van roekeloos gedrag, maar een deel van de problemen ontstaat wel door verkeerde inschattingen, onderschatting van de omstandigheden of een gebrekkige voorbereiding.
Dat woord valt snel wanneer iemand in de bergen gered moet worden. Toch kijken bergredders daar zelf vaak anders naar. Afgelopen zondag 19 april volgde ik de cursus ‘Eerste Hulp bij Bergsport Ongevallen’ van Menno Boermans, een ervaren bergredder en verpleger die onder meer werkt bij Air Zermatt en in Alaska. Ook tijdens die opleiding ontstond de discussie over ‘eigen schuld’, bijvoorbeeld bij alcoholgebruik, verkeerde uitrusting of overschatting.
Boermans was daar heel duidelijk over: “Ik start altijd vanaf het nulpunt. Mensen zijn in de problemen en ik ben er om ze te helpen. Ik ga ze niet veroordelen, ik ben geen rechter.” Met die uitspraak legde hij direct de vinger op de zere plek. Bergredders zijn er om hulp te verlenen, niet om op de berg een oordeel te vellen. Ook het idee dat bergredders hun eigen leven roekeloos op het spel zetten voor anderen, klopt volgens professionals zelf niet. Hun eigen veiligheid staat altijd voorop.
Wil jij op de hoogte blijven van het laatste nieuws uit de bergen, verrast worden met leuke tips en aantrekkelijke aanbiedingen ontvangen? Schrijf je nu in en ontvang 'm iedere week in je mailbox.
Dat hulp vooropstaat, betekent niet dat een reddingsactie gratis is. Zeker in Oostenrijk kunnen de kosten snel oplopen. Coen Weesjes, legt uit hoe dat werkt: “Dat is afhankelijk van hoelang een redding duurt, maar tegenwoordig wordt er € 58,- per man per uur gerekend, met een minimumbedrag van € 315,-. De meeste reddingsacties, zoals een verstuikte enkel of een verdraaide knie, kosten tussen de € 315,- en € 1000,-. Is het een langere actie, dan loopt het snel op. De kosten worden betaald door degene die de redding heeft veroorzaakt of door de gewonde. Niet alle verzekeringen in Nederland dekken een bergredding, dus dat is wel iets om na te kijken als je vaker in de bergen onderweg bent.”
Daarmee is het antwoord op de hoofdvraag voor een deel duidelijk. Ja, de rekening kan bij de betrokkene terechtkomen. Of de kosten daarna door een verzekering worden vergoed, hangt af van de polis. Juist daar zit voor veel bergwandelaars en vakantiegangers nog een blinde vlek.
Ook onder bergliefhebbers leeft de discussie sterk. In ons laatste onderzoek legden we lezers de volgende stelling voor: “Toeristen die door onvoorzichtigheid (zoals slecht schoeisel of het negeren van weerberichten) gered moeten worden, betalen de volledige reddingskosten zelf.” Daarop antwoordde 73% van de respondenten met ja. 11% was het daarmee oneens en 16% had geen mening.
Dat laat zien hoe gevoelig het onderwerp ligt. Veel mensen vinden dat onvoorzichtig gedrag financiële gevolgen moet hebben, maar in de praktijk is de werkelijkheid vaak minder zwart-wit. Niet iedere reddingsactie is het gevolg van dom gedrag, maar bergredders maken wel duidelijk dat een groot deel van de problemen met een betere voorbereiding mogelijk te voorkomen is. Wie de bergen ingaat, doet er daarom goed aan niet alleen de route en het weer te checken, maar ook de eigen grenzen en de verzekering.
“Wat zijn jouw belangrijkste tips om te voorkomen dat je hulp van de bergredding moet inroepen?” vroegen we aan Coen, waarop hij het volgende antwoordde:
De vraag hoeveel incidenten echt voorkomen hadden kunnen worden, is lastig exact te beantwoorden. Toch durft Weesjes daar wel een grove inschatting van te maken. “Dat is altijd lastig te zeggen, want achteraf weet je het natuurlijk altijd beter. Maar als ik rekening houd met de 7 tips die ik heb gegeven, dan denk ik dat je de helft van de reddingsacties zou kunnen voorkomen.”
Dat is een opvallende uitspraak. Niet omdat ieder ongeluk eenvoudig te vermijden is, maar wel omdat het laat zien hoeveel winst er nog te behalen valt met een betere voorbereiding, eerlijke zelfinschatting en meer aandacht voor weer, tempo, uitrusting en tochtplanning.
Meepraten over dit onderwerp? Dat kan op social media.
Miranda is dol op de Alpen, is er een aantal maanden per jaar en heeft al heel veel bestemmingen gezien. Al bijna 16 jaar deelt ze haar ervaringen op In de bergen. Ze houdt van actie (o.a. wandelen, mountainbiken, klettersteigen), maar ook van relaxen en goed eten.
