Het is bijna oktober, maar hoog in de Alpen zijn de temperaturen nog opvallend zacht. Dinsdag 29 september ligt de nulgradengrens in grote delen van het Alpengebied rond 4000 meter. Zelfs op 3000 meter hoogte kan het plaatselijk nog 5 tot 11 °C worden. Hoe bijzonder is dat voor deze tijd van het jaar?
In grote delen van de Alpen blijft het dinsdag bijzonder zacht voor eind september. In de noordelijke Oostalpen ligt de nulgradengrens volgens de actuele bergweersverwachting rond 4000 meter. Ook in delen van de Dolomieten wordt een vorstgrens rond 4000 meter verwacht.
Verder naar het westen varieert de nulgradengrens grofweg tussen 3700 en 4000 meter. Op 3000 meter kunnen de temperaturen daar lokaal oplopen tot ongeveer 11 °C. Dat betekent dat het zelfs hoog in de bergen overdag nog opvallend zacht is. Op veel bekende drieduizenders ligt de temperatuur ruim boven het vriespunt.
Een nulgradengrens rond 4000 meter klinkt extreem, maar het is geen record. De hoogste nulgradengrens die in Zwitserland met een weerballon boven Payerne is gemeten, bedraagt 5298 meter. Die waarde werd bereikt op 21 augustus 2023.
Ook opvallend: op 4 september 2023 lag de nulgradengrens nog op 5253 meter. De hoogste waarden uit de meetreeks zijn vrijwel allemaal in recente jaren gemeten. Dat maakt de huidige situatie niet uitzonderlijk in historische zin, maar eind september blijft een vorstgrens rond 4000 meter wel opvallend zacht.
Boven een groot deel van de Alpen bevindt zich momenteel relatief warme en droge lucht. Hogedrukinvloed zorgt op veel plekken voor zonnig en stabiel bergweer. Voor wandelaars levert dat fraaie omstandigheden op: veel zon, weinig neerslag en aangename temperaturen. Tegelijkertijd voelt het op hoogte daardoor eerder nazomers dan herfstachtig.
Ook woensdag blijft het in grote delen van de Alpen zacht. Daarna wordt het vanuit het westen geleidelijk iets koeler en wisselvalliger. De nulgradengrens kan daarbij wat zakken, maar een uitgesproken winterinval staat op korte termijn niet op het programma. In de bergen blijft het voorlopig dus relatief mild.
De nulgradengrens is de hoogte waarop de temperatuur van de vrije lucht ongeveer 0 °C bedraagt. Onder deze hoogte is de lucht doorgaans warmer, erboven kouder. Een nulgradengrens van 4000 meter betekent dus niet dat het overal beneden die hoogte gegarandeerd vorstvrij is.
Op beschutte plekken of tijdens heldere nachten kan het lokaal kouder worden. Ook is de nulgradengrens niet hetzelfde als de sneeuwgrens. Bij neerslag kan sneeuw enkele honderden meters lager vallen dan de hoogte waarop de lucht 0 °C is.
De zachte septemberdagen volgen op een uitzonderlijk warme zomer. In Oostenrijk was de meteorologische zomer van 2026 de warmste sinds het begin van de meetreeks. De gemiddelde temperatuur lag 2,6 °C boven het klimaatgemiddelde van 1991-2020. Op meer dan honderd meetstations werden temperatuurrecords gevestigd.
Ook op langere termijn verschuift de nulgradengrens omhoog. Volgens MeteoSwiss ligt de gemiddelde nulgradengrens in Zwitserland tegenwoordig, afhankelijk van het seizoen, ongeveer 400 tot 500 meter hoger dan in de pre-industriële periode. Dat betekent niet dat iedere warme dag rechtstreeks aan klimaatverandering kan worden toegeschreven. Wel past een hoge nulgradengrens in de trend van stijgende temperaturen in het Alpengebied.
Voor bergwandelaars zijn de omstandigheden de komende dagen op veel plaatsen aantrekkelijk. Toch is het verstandig om je niet door de hoge temperaturen te laten misleiden. De dagen zijn inmiddels korter, schaduwrijke passages kunnen ’s ochtends koud of glad zijn en het weer kan in het hooggebergte snel omslaan.
Bovendien sluiten steeds meer berghutten en bergliften hun zomerseizoen af. Een temperatuur van 10 °C op 3000 meter betekent dus niet dat de omstandigheden hetzelfde zijn als midden in de zomer. Controleer voor vertrek het actuele bergweer, neem warme kleding mee en plan voldoende tijd voor de afdaling.
Veelgestelde vragen over de hoge nulgradengrens
De redactie van In de bergen voorziet je dagelijks van de laatste informatie op het gebied van vakantie in de bergen. Het team bestaat uit redacteuren met veel bergervaring en een passie voor, je raadt het al, de bergen.
