De Alpen staan steeds meer onder druk door een combinatie van klimaatverandering en groeiend toerisme. Gletsjers verdwijnen in hoog tempo, natuurrampen komen vaker voor en tegelijkertijd blijven bezoekersaantallen stijgen. Volgens experts is de balans tussen natuurbehoud en toerisme daardoor steeds moeilijker te vinden.
Volgens het Oostenrijkse klimaatreport is de temperatuur in de Alpen inmiddels 3,1 graden hoger dan in het pre-industriële tijdperk. Dat heeft grote gevolgen voor het berggebied. Gletsjers trekken zich snel terug en in de Oost-Alpen is in de afgelopen twintig jaar ongeveer 40 procent van het gletsjervolume verdwenen.
Ook andere natuurverschijnselen nemen toe. Wetenschappers signaleren vaker lawines, aardverschuivingen en instabiele gletsjers. Volgens onderzoekers gebeuren deze veranderingen sneller dan eerder werd verwacht. Het aantal lawines is de afgelopen 40 jaar vertienvoudigd ten opzichte van de 4000 jaar daarvoor.
Tegelijkertijd groeit de druk van het toerisme. Cultuurgeograaf Werner Bätzing legt bij deutschlandfunkkultur uit dat het Alpentoerisme zich op ongeveer 300 hotspots concentreert, terwijl er hier zo’n 6000 gemeenten liggen. Daardoor raken sommige berggebieden overbelast. “De Alpen zijn als een patiënt op de intensive care die vooral rust nodig heeft”, waarschuwt Bätzing.
Op populaire routes en toppen kan het op drukke dagen zelfs zo vol worden dat wandelaars nauwelijks ruimte hebben. Nieuwe trends zoals e-bikes maken het bovendien makkelijker om hoger gelegen berghutten te bereiken, wat het aantal bezoekers verder vergroot.
Experts wijzen erop dat de bergen ook gevaarlijker zijn geworden. Waar tussen 1900 en 1987 relatief weinig grote natuurrampen voorkwamen, is er sinds de late jaren tachtig weer een duidelijke toename van extreme gebeurtenissen. Ook het aantal ongelukken in de bergen stijgt. Volgens bergsportorganisaties komt dat deels doordat meer onervaren mensen de bergen intrekken.
Hoewel toerisme lange tijd een belangrijke inkomstenbron was voor bergdorpen, profiteren lokale bewoners volgens onderzoekers steeds minder. Grote investeringen in skigebieden, liften en infrastructuur worden vaak gedaan door externe investeerders en banken. Daardoor vloeien de winsten vaker weg uit de regio, terwijl de druk op natuur en infrastructuur blijft toenemen.
Volgens experts is een andere aanpak nodig om de Alpen toekomstbestendig te houden. Zo pleiten onderzoekers voor:
Ook bij berghutten worden al maatregelen genomen. Zo sluiten sommige hutten douches of installeren ze composttoiletten om water te besparen.
Volgens experts ligt een deel van de oplossing in een eenvoudigere en duurzamere vorm van bergtoerisme. Minder massatoerisme op enkele plekken en meer aandacht voor natuur, cultuur en lokale economie kunnen helpen om de Alpen leefbaar te houden. Want zoals onderzoekers het samenvatten: de Alpen blijven een unieke natuurregio – maar alleen als toerisme en natuur beter in balans worden gebracht.
De redactie van In de bergen voorziet je dagelijks van de laatste informatie op het gebied van vakantie in de bergen. Het team bestaat uit redacteuren met veel bergervaring en een passie voor, je raadt het al, de bergen.
